Stoisz przed obrazem Edyty Hul i próbujesz rozpoznać, czy widzisz liście, korzenie, zwierzę czy wyłącznie plamy farby. Najczęściej podpowiedzią jest świat natury, choć artystka celowo nie zamyka formy w jednym rozpoznawalnym kształcie.

Jej malarstwo wyrasta z natury, ale wymyka się prostym rozpoznaniom
- Edyta Hul jest polską malarką, absolwentką gdańskiej Akademii Sztuk Pięknych.
- Łączy farbę olejną z emalią przemysłową, budując gęste, wielowarstwowe powierzchnie.
- Wczesne prace z sylwetkami zwierząt ustąpiły formom kojarzącym się głównie z roślinnością i pejzażem.
- Za obrazami stoją konkretne wyróżnienia, w tym Grand Prix 46. Biennale Malarstwa Bielska Jesień.
Od Dobrego Miasta do malarskiego języka na styku natury i abstrakcji
W biogramie artystki ważna jest zarówno droga edukacyjna, jak i geografia jej wrażliwości. Edyta Hul urodziła się w Dobrym Mieście, ukończyła Wydział Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku, a obecnie mieszka i pracuje w Warszawie. Jej obrazy nie odtwarzają przyrody jak ilustracje; raczej wydobywają ruch, napięcie i gęstość kojarzone z żywymi organizmami.
W 2023 roku otrzymała ex aequo Grand Prix 46. Biennale Malarstwa Bielska Jesień, wspólnie z Adamem Kozickim i Karoliną Jarzębak. To wyróżnienie porządkuje jej miejsce w polskim malarstwie współczesnym, ale samo w sobie nie tłumaczy, co dzieje się na płótnie. Tu bardziej niż temat liczy się sposób, w jaki forma powstaje i zaczyna się rozpadać. Kolekcja Sztuki Galerii Bielskiej BWA odnotowuje także jej wcześniejszą Nagrodę Specjalną na Triennale Małych Form Malarskich w Toruniu.
Obrazy podpowiadają naturę, ale nie proszą o atlas
Przy pierwszym spojrzeniu łatwo przypisać plamom konkretną nazwę: liść, trawa, wodorost, pnącze. To skojarzenie bywa pomocne, ale szybko przestaje wystarczać. W „Rysunkach zoomorficznych”, projekcie dyplomowym z 2012 roku, pojawiały się jeszcze sylwetki zwierząt; w późniejszych pracach coraz częściej wyłaniają się formy roślinne, lecz pozostają niejednoznaczne.
Porównanie tych etapów pokazuje, że Hul nie porzuciła biologii na rzecz czystej abstrakcji. Przesunęła akcent: od rozpoznawalnego zwierzęcia ku formom, które przypominają naturę, ale nie dają się sklasyfikować. Oglądanie z atlasem w ręku niewiele tu pomoże, bo obraz nie jest zagadką z jednym prawidłowym rozwiązaniem.
Ten ruch widać również w kształcie samych podobrazi. Od 2017 roku artystka zaczęła stosować obłe powierzchnie, a później malowała na drewnie wycinanym w nieregularne formy. Jak opisuje Culture.pl, inspiracji dla tych nietypowych konturów można szukać w barokowej sztuce sakralnej, wystroju wiejskich kościołów i kapliczek. Prostokąt przestaje być oczywistą ramą, a malarska forma zdaje się rozrastać poza standardowe granice obrazu.
Olej i emalia przemysłowa wprowadzają do płótna niepewność
Gęstość prac Hul wynika częściowo z połączenia materiałów. Farba olejna i emalia przemysłowa inaczej układają się na powierzchni, a ich zestawienie pozwala budować warstwy, które nie zawsze dają się w pełni zaplanować. Materiał nie służy tu wyłącznie do pokrycia płótna: wpływa na to, czy forma wygląda na stabilną, płynną, czy też jakby dopiero się wyłaniała.
Przypadek i kontrola nie wykluczają się w tym procesie. Obrazy mogą powstawać podczas intensywnych, kilkugodzinnych sesji, lecz wcześniej wymagają przygotowania podłoża; niektóre efekty wynikają z reakcji zachodzących między warstwami. Z tego powodu odradzałabym sprowadzanie tych prac do prostego hasła „ekspresyjna abstrakcja”. Ich niepokój bierze się także z materialnej powierzchni, która może przypominać żywą tkankę, choć powstała z farb i chemicznych reakcji.
W „Haloxylon” pętla staje się obrazem trwania pod presją
Tytuł wystawy „Haloxylon” nawiązuje do rośliny kojarzonej z pustynnym środowiskiem dawnej Mezopotamii oraz z przetrwaniem w trudnych warunkach. Prezentowana w 2026 roku wystawa w Pałacu Rusieckiego w Warszawie rozwijała temat form, które jednocześnie powstają i rozpadają się. Jej obrazy budowano za pomocą powtarzanych, abstrakcyjnych gestów, a pętla stawała się podstawowym śladem ruchu.
Ten motyw nabierał dodatkowego sensu w pracy „The Web”, wykonanej tuszem i opisanej jako mapa zwykle niewidocznego procesu. Zamiast przedstawiać gotowy organizm, obraz kierował uwagę ku chwilowemu zagęszczeniu linii i ponownemu rozproszeniu formy. Towarzysząca wystawie instalacja dźwiękowa Agaty Polak przetwarzała zapis bioelektrycznej aktywności artystki podczas pracy nad rysunkami. Szczegóły projektu i jego interpretację przedstawiała Piękna Gallery.
W tej odsłonie malarstwo staje się sposobem myślenia o systemach biologicznych, społecznych i technologicznych, które działają pod obciążeniem. Forma trwa, ale nie obiecuje stabilności. To właśnie dlatego pętla może oznaczać zarówno podtrzymywanie życia, jak i niepokój, że układ w każdej chwili się rozpadnie.
Jak patrzeć na obrazy Edyty Hul bez szukania jednej odpowiedzi
Przy oglądaniu warto dać sobie chwilę na zmianę dystansu. Z daleka najpierw widać układ kolorów i ogólny ruch kompozycji; z bliska wychodzą na jaw drobne reakcje, przenikanie warstw i ślady powtarzanych gestów. Ten sam obraz może więc wyglądać jak pejzaż, a chwilę później jak zapis procesu, którego nie da się sprowadzić do widoku konkretnej rośliny.
Uważam, że najciekawsze odczytanie twórczości Hul zaczyna się tam, gdzie kończy się potrzeba szybkiego nazwania każdej formy. Jej obrazy zostawiają miejsce na skojarzenia z naturą, ale nie pozwalają zamienić ich w łatwą ilustrację. Jeśli przy płótnie raz widzisz liście, a za moment coś zupełnie innego, ta niepewność jest częścią doświadczenia.