Zjednoczenie Włoch od dyplomacji Cavoura do wyprawy Garibaldiego

4 listopada 2026

Garibaldi na koniu, wśród tłumu i flag, symbolizuje drogę od wojny krymskiej do zjednoczenia Włoch.

Na mapie Europy z połowy XIX wieku Włochy są jeszcze mozaiką państw, a Austria kontroluje Lombardię i Wenecję. Udział Piemontu w wojnie krymskiej pomógł sprawie włoskiej wejść na europejską scenę, choć samo zjednoczenie zależało później od dyplomacji, wojny i oddolnych powstań.

Zjednoczenie Włoch zaczęło się od dyplomatycznego kroku Piemontu

  • 1855–1856 Piemont wysłał wojsko na wojnę krymską, a Cavour wykorzystał udział w koalicji, by poruszyć kwestię włoską na kongresie pokojowym.
  • 1859 Piemont i Francja pokonały Austrię, ale rozejm w Villafranca nie przyniósł wszystkich ziem, których oczekiwali włoscy patrioci.
  • 1860 plebiscyty w środkowych Włoszech i wyprawa Garibaldiego na południe połączyły odmienne drogi do jednego państwa.
  • 17 marca 1861 ogłoszono Królestwo Włoch, lecz Wenecja i Rzym znalazły się w jego granicach dopiero później.

Wojna krymska dała Cavourеowi miejsce przy europejskim stole

Gdy w 1853 roku wybuchła wojna między Rosją a Imperium Osmańskim, Piemont-Sardynia nie musiał angażować się po stronie Francji i Wielkiej Brytanii. Premier Camillo Cavour zdecydował jednak o wysłaniu korpusu ekspedycyjnego. Nie chodziło o podbój ziem na Krymie, lecz o zyskanie pozycji wśród mocarstw, które miały rozstrzygać o powojennym układzie sił.

Po zakończeniu walk Cavour uczestniczył w kongresie paryskim w 1856 roku. Tam przedstawił sprawę włoską jako problem polityczny Europy, wskazując na austriacką dominację i podział półwyspu. Uważam, że właśnie ten dyplomatyczny ruch najlepiej tłumaczy związek wojny krymskiej ze zjednoczeniem: konflikt nie zjednoczył Włoch, ale pomógł Piemontowi zdobyć sojuszników i rozgłos.

Ta strategia miała ograniczenia. Piemont pozostawał niewielkim państwem, więc do starcia z Austrią potrzebował silnego partnera. Sojusz z Francją Napoleona III stał się następnym krokiem, ale wiązał się z ustępstwami, które wywołały sprzeciw części włoskich patriotów.

W 1859 roku zwycięstwo nad Austrią nie rozwiązało sprawy Włoch

Porozumienie Piemontu z Francją doprowadziło do wojny z Austrią w 1859 roku. Francuskie i piemonckie wojska odniosły zwycięstwa pod Magentą i Solferino, a Lombardia przeszła z rąk austriackich do Piemontu. Nie udało się jednak wyzwolić całej północnej Italii: rozejm zawarty w Villafranca pozostawił Wenecję pod panowaniem Austrii.

Równocześnie w środkowej części półwyspu obalano lokalnych władców i tworzono rządy tymczasowe. Gdy ich mieszkańcy opowiedzieli się w plebiscytach za przyłączeniem do Piemontu, mapa zaczęła zmieniać się szybciej, niż zakładały dyplomatyczne ustalenia. To rozbieżność między umową mocarstw a wydarzeniami na miejscu sprawiła, że plan Cavoura musiał uwzględniać zarówno rokowania, jak i nacisk społeczny.

W tym samym układzie mieści się ważny kompromis: Piemont przekazał Francji Sabaudię i Niceę w zamian za francuskie wsparcie. Ustępstwo ułatwiło współpracę z Napoleonem III, ale dla Giuseppe Garibaldiego, pochodzącego z Nicei, było bolesnym znakiem, że polityczne zjednoczenie nie zawsze pokrywa się z narodowymi oczekiwaniami.

Garibaldi zdobył południe, a Cavour skierował je ku monarchii

W maju 1860 roku Giuseppe Garibaldi wyruszył z wyprawą tysiąca ochotników na Sycylię, należącą do Królestwa Obojga Sycylii. Wsparcie lokalnych powstańców i szybki rozpad władzy Burbonów otworzyły mu drogę do Neapolu. Był to odmienny sposób jednoczenia kraju niż dyplomatyczna polityka Cavoura: oparty na ochotnikach, rewolucyjnym rozmachu i osobistym autorytecie dowódcy.

Garibaldi był republikaninem, ale ostatecznie przekazał zdobyte ziemie Wiktorowi Emanuelowi II. Dla Cavoura miało to zasadnicze znaczenie: przyłączenie południa do monarchii sabaudzkiej ograniczało ryzyko, że rewolucyjna wyprawa przerodzi się w republikę i sprowokuje interwencję mocarstw. Spotkanie Garibaldiego z królem w Teano stało się więc symbolem porozumienia dwóch nurtów, które nie ufały sobie bez zastrzeżeń.

Po starciach z wojskami papieskimi i głosowaniach nad przyłączeniem kolejnych ziem parlament proklamował Królestwo Włoch. Chronologia wydarzeń opisana w materiałach Ministerstwa Obrony Włoch pokazuje, że działania dyplomatyczne, kampanie wojenne i wyprawa Garibaldiego zazębiały się, zamiast układać w jeden prosty plan.

Rok 1861 oznaczał powstanie państwa, a nie koniec zjednoczenia

17 marca 1861 roku ogłoszono Królestwo Włoch, a królem został Wiktor Emanuel II. Częsty skrót myślowy mówi, że w tym momencie całe dzisiejsze Włochy były już zjednoczone. To nieścisłość: Wenecja pozostawała w granicach Austrii, a Rzym i znaczna część Państwa Kościelnego nie należały do nowego królestwa.

Wenecję przyłączono w 1866 roku, po wojnie prusko-austriackiej, w której Włochy walczyły po stronie Prus. Rzym znalazł się w granicach państwa włoskiego w 1870 roku, kiedy wycofanie wojsk francuskich osłaniających papieża umożliwiło wojskom włoskim zajęcie miasta. Dlatego data 1861 oznacza narodziny Królestwa Włoch, a nie zakończenie procesu obejmującego cały półwysep.

Podręcznikowa oś czasu może sprawiać wrażenie, że każde wydarzenie prowadziło prosto do celu. Tymczasem nawet w materiałach edukacyjnych Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej widać, że do 1861 roku prowadziły różne etapy, a włączenie Wenecji i Rzymu nastąpiło później. Rozróżnienie tych dat pozwala uniknąć najczęstszego błędu w opisie Risorgimenta.

Najlepiej zapamiętać trzy siły, które połączyły Italię

Od wojny krymskiej do powstania Królestwa Włoch prowadziła droga, na której dyplomacja Piemontu otworzyła możliwości, wojna z Austrią zmieniła układ sił, a oddolne wystąpienia i wyprawa Garibaldiego przyspieszyły przyłączenie kolejnych ziem. Żadna z tych dróg osobno nie wystarczyła.

Jeśli trzeba ułożyć temat w jedną myśl, najlepiej pamiętać, że Piemont wykorzystał konflikt krymski, by zdobyć polityczną pozycję, a zjednoczenie doprowadził do skutku przez połączenie sojuszy, działań wojennych i ruchów społecznych. Rok 1861 zamknął jeden etap, lecz mapa Italii zmieniała się jeszcze przez kolejne lata.

FAQ - Najczęstsze pytania

Premier Camillo Cavour chciał wzmocnić pozycję Piemontu wśród europejskich mocarstw, a nie zdobywać ziemie na Krymie. Po wojnie, w 1856 roku, mógł przedstawić na kongresie paryskim kwestię włoską jako problem polityczny Europy i zwrócić uwagę na austriacką dominację na półwyspie.
Po zwycięstwach wojsk francuskich i piemonckich pod Magentą i Solferino Lombardia przeszła z rąk austriackich do Piemontu. Rozejm w Villafranca pozostawił jednak Wenecję pod panowaniem Austrii, więc wojna nie doprowadziła do wyzwolenia całej północnej Italii.
Cavour działał przez dyplomację, sojusze i wojnę prowadzoną przez Piemont. Garibaldi w 1860 roku poprowadził tysiąc ochotników na Sycylię, a następnie zdobył Neapol, korzystając ze wsparcia lokalnych powstańców. Ostatecznie przekazał zdobyte ziemie Wiktorowi Emanuelowi II, dzięki czemu południe przyłączono do monarchii sabaudzkiej.
Nie. Królestwo Włoch proklamowano 17 marca 1861 roku, ale Wenecja pozostawała w granicach Austrii, a Rzym i znaczna część Państwa Kościelnego nie należały do nowego państwa. Wenecję przyłączono w 1866 roku, a Rzym w 1870 roku.
Oceń artykuł

Średnia: 4.8 / 5 · 4 oceny

Tagi

risorgimento giuseppe garibaldi piemont królestwo włoch
Komentarze (0)
Dodaj komentarz